Certyfikacja produkcji i przetwórstwa w rolnictwie ekologicznym
ostatnia aktualizacja: luty 2015

Drukuj (plik .pdf)

O KONWERSJI, czyli PRZESTAWIANIU na ROLNICTWO EKOLOGICZNE

(wg regulacji prawnej określonej w rozporządzeniach: Rady WE nr 834/2007 oraz Komisji WE nr 889/2008)


Przejście z systemu konwencjonalnego na ekologiczny wiąże się z tzw. okresem konwersji czyli gospodaro-waniem wg zasad rolnictwa ekologicznego pod nadzorem jednostki certyfikującej, bez prawa znakowania produktów jako ekologiczne. Okres konwersji ma przyczynić się do rozkładu pozostałości stosowanych uprzednio środków agrochemicznych i służyć osiąganiu równowagi ekologicznej w gospodarstwie.

Konwersja rozpoczyna się w momencie przystąpienia gospodarstwa do systemu kontroli [art. 17 rozp. 889/2008] i jej okres jest precyzyjnie określony:

  • dla upraw rocznych trwa 24 miesiące poprzedzające siew roślin, których plon może uzyskać status produktu ekologicznego (także 24 miesiące poprzedzające zbiór pasz z trwałych użytków zielonych);
  • dla upraw wieloletnich trwa 36 miesięcy poprzedzających zbiór produktów ekologicznych (sady, plantacje jagodowe, winnice, chmielniki).
W Polsce okres konwersji jest naliczany od daty złożenia w jednostce certyfikującej „Zgłoszenia podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego” (urzędowy formularz na www.ijhars.gov.pl)


W przypadku przejmowania pod uprawę gruntów odłogowanych, których stan jest potwierdzony urzędowo*, bądź objętych programami rolnośrodowiskowymi zobowiązującymi do niestosowanie niedozwolonych środków przez 3 poprzedzające lata, możliwe jest wnioskowanie do WIJHAR-S o uznanie tego stanu z mocą wsteczną, jako część okresu konwersji [art. 36 rozp. 889/2008]. Wniosek (urzędowy formularz na www.ijhars.gov.pl) musi być najpierw zaopiniowany przez jednostkę certyfikującą (która, na życzenie rolnika może go następnie skierować do WIJHAR-S). W przypadku „uznania z mocą wsteczną”, okres konwersji trwa co najmniej rok; całkowite wyeliminowanie procesu konwersji jest niemożliwe, gdyż chodzi o gospodarowanie metodami ekologicznymi, a nie o brak gospodarowania.
Okres konwersji pastwisk i obszarów na wolnej przestrzeni wykorzystywanych przez gatunki inne niż roślinożerne, może także zostać skrócony do 1 roku, a jeśli można udokumentować, że na owym terenie nie stosowano niedozwolonych środków – do 6 mies. [art.37 rozp.889/2008].

*np. przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Poświadczenie sołtysa czy sąsiada-rolnika jest niewystarczające


Zasady te dotyczą także eko-rolników, którzy dołączają nowe grunty do już objętych systemem kontroli: dołączane powierzchnie obowiązuje okres konwersji, licząc od dnia ich przyłączenia. Fakt powiększenia areału (zakup, dzierżawa, dziedziczenie) należy zameldować jednostce certyfikującej na urzędowym formularzu „Zgłoszenie podjęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego”.
Na gruntach w okresie konwersji powinno się uprawiać inne rośliny (najlepiej paszowe lub na przyoranie), niż na gruntach, których płody mają uzyskać certyfikat. Jeśli na polach „w trakcie konwersji” oraz „z pełnym certyfikatem” są uprawiane takie same rośliny – ich produkty otrzymują odpowiednio niższy status certyfikacji, gdyż po zbiorze ziemiopłodów odróżnienie jednych od drugich jest mało wiarygodne.


W produkcji roślinnej okres konwersji odnosi się do gruntów, a nie roślin, natomiast w produkcji zwierzęcej dotyczy bezpośrednio zwierząt

Zwierzęta ekologiczne to te, które od urodzenia są utrzymywane w gospodarstwach ekologicznych [art.14.1.a) (i) rozp. 834/2007]. Wyjątek dotyczy zwierząt znajdujących się fizycznie w gospodarstwie przystępującym do rolnictwa ekologicznego: po 24 miesiącach konwersji całego gospodarstwa mogą one (oraz ich produkty) uzyskać status ekologicznych.

Zwierzęta dokupowane do gospodarstwa ekologicznego (tzn. wprowadzane z zewnątrz) powinny pochodzić z innego gospodarstwa ekologicznego. Ponieważ ich dostępność jest niewystarczająca, prawodawca dopuszcza zakup zwierząt ze źródeł konwencjonalnych, z ograniczeniami dotyczącymi celowości nabycia, wieku, płci oraz liczby zwierząt wprowadzanych do gospodarstwa ekologicznego.


W przypadku drobiu możliwy jest zakup zwierząt ze źródeł konwencjonalnych na cele produkcyjne. Za zgodą właściwego organu czyli WIJHAR-S (po zaopiniowaniu wniosku rolnika przez jednostkę certyfikującą) dozwolony jest zakup piskląt do 3 dnia życia z konwencjonalnych wylęgarni [art. 42.a rozp. 889/2008] z przeznaczeniem na produkcję mięsną i nieśną, a ponadto do końca 2017 r. - zakup młodych kurek do 18 tygodnia życia, z przeznaczeniem na nioski [art. 42.b rozp. 889/2008].

Okres konwersji drobiu [art. 38 rozp. 889/2008] wynosi:

  • 10 tyg. w przyp. zakupu piskląt do 3 dnia życia – na produkcję mięsną
  • 6 tyg. w przyp. drobiu na produkcję nieśną

Zakup ssaków z systemu konwencjonalnego [art. 9 rozp. 889/2008] jest możliwy wyłącznie w celach hodowlanych (planowanie rozrodu) przy zachowaniu następujących warunków i ograniczeń:

  • Zakładanie stada podstawowego [art. 9.2 rozp. 889/2008]
    Możliwy zakup młodych zwierząt w wieku:
    • bydło i koniowate – do 6. miesiąca życia
    • kozy i owce – do 60. dnia życia
    • trzoda – do 35 kg żywej wagi
  • Odnawianie (remont) stada [art. 9.3.a) rozp.889/2008]
    Możliwy zakup zwierząt w ograniczonej liczbie i wieku:
    • dorosłe samice nieródki** – w liczbie do 10% istniejącego stada bydła i koniowatych oraz do 20% istniejącego stada kóz, owiec i trzody, w skali roku;
    • samce – bez ograniczeń wiekowych i ilościowych (ale w liczbie wynikającej ze skali hodowli)
  • Powiększenie gospodarstwa. Zmiana rasy. Nowa specjalizacja chowu. Rasy zagrożone wyginięciem. [art. 9.4 rozp. 889/2008].
    Możliwy zakup zwierząt w ograniczonej liczbie i wieku, tylko za zgodą WIJHAR-S, na wniosek rolnika zaopiniowany przez jednostkę certyfikującą:
    • dorosłe samice nieródki** – w liczbie do 40% istniejącego stada bydła i koniowatych, kóz, owiec i trzody (w przypadku ras zagrożonych wyginięciem – samice nie muszą być nieródkami);
    • samce – bez ograniczeń wiekowych i ilościowych (ale w liczbie wynikającej ze skali hodowli).

Okres konwersji (eko-rolniczego chowu i żywienia dokupionych zwierząt, by móc sprzedawać ich produkty jako ekologiczne) jest określony dla poszczególnych gatunków i wynosi [art.38.1.rozp. 889/2008]:

  • koniowate i bydło opasowe – 12 miesięcy, lecz nie mniej niż 3/4 ich życia
  • bydło mleczne, owce i świnie – 6 miesięcy

** przez nieródki rozumie się samice, które osiągnęły dojrzałość płciową. W przypadku bydła jest to jałówka w wieku 15-20 miesięcy. Konwencjonalna jałówka zakupiona w wieku 18 mies. osiągnie status krowy ekologicznej po upływie 54 miesięcy chowu w gospo-darstwie ekologicznym (3/4 jej życia), czyli mając 6 lat.


Znakowanie produktów w okresie konwersji

Tylko produkty roślinne, zbierane z pola po upływie 12 miesięcy konwersji (czyli w okresie 13-24 miesięcy od daty Zgłoszenia), mogą być wprowadzane do obrotu z oznakowaniem „w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne” i podaniem numeru kodowego jednostki certyfikującej [art. 62 rozp. 889/2008]. Ta adnotacja musi znaleźć się też na dowodzie sprzedaży, by nabywca miał jasność co do statusu produktu.

Status „w trakcie konwersji” obejmuje także jednoskładnikowe produkty przetworzone (np. mąka) z surowca roślinnego (zboże) „z okresu konwersji”. Jednak w praktyce, produkty „z okresu konwersji”, to głównie surowce paszowe, które – w przypadku zakupu – mogą stanowić do 30% składu paszy w ekologicznym chowie zwierząt, w przeliczeniu na suchą masę, na rok [art. 21 rozp. 889/2008].

Dopiero produkty pozyskiwane z roślin wysianych po upływie 24 mies. od daty Zgłoszenia gospodarstwa do systemu kontroli (ale owoce roślin sadowniczych – po 36 miesiącach konwersji) mogą być znakowane jako produkty ekologiczne [art. 36.1 rozp. 889/2008].

Produkty roślinne wytwarzane w I roku konwersji (w ciągu pierwszych 12 miesięcy od daty Zgłoszenia) mogą być sprzedawane wyłącznie jako konwencjonalne.

Zwierzęta i produkty zwierzęce z okresu konwersji mają status konwencjonalnych i nie mogą być w żadnym przypadku sprzedawane z powołaniem na rolnictwo ekologiczne [art. 17.1.f) rozp. 834/2007].


Wymogi prawne dotyczące konwersji są ustanowione w następujących przepisach UE:

Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007

  • Artykuł 17   Konwersja

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 889/2008

  • Artykuł 9     Pochodzenie zwierząt nieekologicznych
  • Artykuł 21   Pasze w okresie konwersji
  • Artykuł 36   Rośliny i produkty roślinne
  • Artykuł 37   Szczegółowe zasady dotyczące konwersji terenów związanych z ekologiczną produkcją zwierzęcą
  • Artykuł 38   Zwierzęta i produkty zwierzęce
  • Artykuł 62   Produkty pochodzenia roślinnego w okresie konwersji

Copyright © 2012 AGRO BIO TEST